Sinds afgelopen 2 augustus gelden de transparantieverplichtingen uit artikel 50 van de AI-verordening (EU) 2024/1689. Aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen moeten vanaf die datum kenbaar maken wanneer iemand rechtstreeks met een AI-systeem communiceert, wanneer content door AI is gegenereerd of gemanipuleerd, wanneer emotieherkenning of biometrische categorisatie wordt toegepast en wanneer het om deepfakes of gepubliceerde teksten van algemeen belang gaat. Gegenereerde content moet daarnaast machineleesbaar gemarkeerd worden. Overtreding kan volgens de verordening leiden tot boetes tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet, afhankelijk van welk bedrag hoger is.
Richtsnoeren van de Europese Commissie zijn niet bindend
De Europese Commissie stelde op 20 juli 2026 de definitieve richtsnoeren bij artikel 50 vast, minder dan twee weken voor de toepassingsdatum. Het document verduidelijkt de reikwijdte en de rolverdeling tussen aanbieder en gebruiksverantwoordelijke, maar is uitdrukkelijk niet juridisch bindend. Een gezaghebbende uitleg blijft voorbehouden aan het Hof van Justitie. In de praktijk zullen nationale markttoezichthouders de richtsnoeren wel als referentie hanteren. Content die vóór 2 augustus 2026 is gegenereerd, hoeft niet met terugwerkende kracht te worden gelabeld.
Digital Omnibus stelde hoog-risico-verplichtingen uit, transparantie bleef staan
Verordening (EU) 2026/1744, de Digital Omnibus on AI, verscheen op 24 juli 2026 in het Publicatieblad en trad op 27 juli in werking. Daarmee schuiven de verplichtingen voor zelfstandige hoog-risico-systemen uit bijlage III door naar 2 december 2027 en die voor AI in gereguleerde producten naar 2 augustus 2028. De transparantieplicht van artikel 50 is niet uitgesteld en geldt onafhankelijk van risicoclassificatie. Wie het uitstel breed interpreteert, loopt hier een reëel handhavingsrisico.
Samenloop met NIS2, de Cyberbeveiligingswet en shadow AI
Voor Nederlandse organisaties valt deze datum vrijwel samen met de Cyberbeveiligingswet, die op 15 augustus 2026 in werking treed en voor ruim 8.000 organisaties verplichtingen introduceert rond zorgplicht, meldplicht en registratie bij het NCSC. Onder verschillende juridische formuleringen vragen AVG, NIS2 en DORA om dezelfde technische basis: versleuteling, aantoonbaar toegangsbeheer en logging die een audit doorstaat. Dat raakt direct aan ongecontroleerd AI-gebruik.Â
Meer via https://www.praxikon.com/nl/posts/ai-content-machineleesbaar-markeren-ai-act-2026
