Overheid

Cybersecurity stond bij overheden altijd al hoog op de agenda. Wat de laatste jaren veranderd is, is de mate waarin systemen aan elkaar gekoppeld zijn. Burgerzaken, het zaaksysteem, het Wmo-loket, de belastingadministratie en de websites waar inwoners hun aanvragen doen, staan zelden nog los van elkaar. Ze wisselen gegevens uit met ketenpartners, landelijke voorzieningen en clouddiensten. Valt één schakel weg, dan merkt de inwoner dat meteen aan de balie of in het digitale loket. Daarmee is het beschermen van netwerken en gegevens voor gemeenten, regionale samenwerkingsverbanden en uitvoeringsorganisaties een kerntaak geworden.

Voor Nederland geldt dat extra. Ons land heeft een van de dichtst gedigitaliseerde samenlevingen van Europa en is regelmatig doelwit van digitale aanvallen, van criminele ransomwaregroepen tot statelijke actoren. Zo’n aanval raakt niet alleen een IT-afdeling. Ze kan de dienstverlening aan burgers stilleggen en in het ergste geval de nationale veiligheid schaden.

Waarom overheidsnetwerken een aantrekkelijk doelwit zijn

Een overheidsnetwerk is groot, verspreid over meerdere locaties en bevat twee soorten informatie die aanvallers interesseren. Aan de ene kant de openbare diensten waar inwoners en bedrijven elke dag op rekenen. Aan de andere kant vertrouwelijke gegevens, zoals persoonsgegevens uit de basisregistraties, dossiers uit het sociaal domein en interne beleidsstukken. Wie de beschikbaarheid van het eerste aantast, zet een gemeente onder druk. Wie toegang krijgt tot het tweede, heeft iets in handen dat op straat te verkopen of te misbruiken is.

Daar komt bij dat de aanvallen slimmer worden en vaker voorkomen. Phishingmails zijn nauwelijks nog van echte berichten te onderscheiden, gelekte inloggegevens worden binnen uren uitgeprobeerd en kwetsbaarheden in firewalls en VPN-servers worden vaak al misbruikt voordat iedereen zijn update heeft geïnstalleerd. Een partner die alleen in actie komt als er iets misgaat, is dan te laat.

Wat de Cyberbeveiligingswet en de BIO2 van gemeenten vragen

Sinds 15 augustus 2026 is de Cyberbeveiligingswet van kracht, de Nederlandse uitwerking van de Europese NIS2-richtlijn. Gemeenten zijn onder deze wet aangemerkt als essentiële entiteit. Dat brengt concrete verplichtingen met zich mee. Een gemeente moet haar cyberrisico’s in kaart brengen, passende beveiligingsmaatregelen nemen volgens de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO2), significante incidenten melden en zich registreren in het landelijke register. Een overgangstermijn kent de wet niet.

De BIO2 is gebaseerd op de internationale normen ISO/IEC 27001 en 27002 en werkt meer risicogericht dan haar voorganger. Via de Cyberbeveiligingswet krijgt dit normenkader bovendien een wettelijke basis, waar de eerste BIO nog verplichtende zelfregulering was. Voor bestuurders verandert er ook iets. Collegeleden moeten binnen twee jaar na de inwerkingtreding een passende opleiding over cybersecurity hebben gevolgd, en de jaarlijkse ENSIA-verantwoording wordt belangrijker omdat een gemeente daarmee laat zien hoe ze aan haar zorgplicht voldoet.

Onze ervaring is dat de meeste gemeenten het beleid redelijk op papier hebben. De lastigste vraag zit in de techniek eronder. Weet u welke systemen elkaar kunnen bereiken als één werkplek besmet raakt? Kunt u aantonen wie wanneer heeft ingelogd op uw firewall? Als die antwoorden niet direct boven tafel komen, is daar de eerste winst te halen.

Ketenpartners en ICT-dienstverleners tellen mee

De VNG wijst er terecht op dat gemeenten voor het halen van de doelen uit NIS2 en BIO2 sterk afhankelijk zijn van ketenpartners en ICT-dienstverleners. Vooral kleinere gemeenten hebben simpelweg de capaciteit niet om alles zelf te doen. Dat maakt de keuze voor een externe partner een onderdeel van uw eigen risicobeheer. Vraag dus niet alleen wat een leverancier kan, maar ook hoe die zelf zijn informatiebeveiliging heeft ingericht en of hij u kan helpen bij het aantonen van de maatregelen richting accountant en toezichthouder. SolidBE is zelf gecertificeerd volgens ISO/IEC 27001:2022.

Hoe kiest een overheidsorganisatie de juiste partner voor netwerkbeheer en beveiliging

Een geschikte partner voor netwerkonderhoud en beveiliging vinden vraagt zorgvuldige afweging. Bij een overheidsorganisatie loopt die keuze meestal via een aanbesteding, en dan helpt het als u vooraf weet waar u op wilt letten. Kennis van netwerken alleen is te weinig, net als kennis van security alleen. Het gaat om de combinatie van ontwerp, beheer en bewaking, uitgevoerd door mensen die uw omgeving kennen.

SolidBE werkt al jaren voor grote organisaties in zowel de publieke als de private sector. Onze engineers hebben ervaring met complexe netwerken met tientallen locaties, gescheiden omgevingen voor kantoor, beheer en gasten, en koppelingen met externe ketenpartners. Wilt u eerst weten waar uw eigen netwerk staat, dan is een Network Health Check een goed beginpunt. U krijgt dan een rapport over de staat van uw infrastructuur, de configuratie en de risico’s die wij tegenkomen.

Continu bewaken in plaats van achteraf reageren

Bij digitale veiligheid wint wie vooruitdenkt. Een aanvaller die binnen is, zoekt vaak dagen of weken naar de weg richting servers en back-ups voordat hij toeslaat. In die periode laat hij sporen na in logbestanden van firewalls, switches en endpoints. Iemand moet die sporen alleen wel zien.

Met onze SOC-dienst bewaken wij uw omgeving dag en nacht. Ons Security Operations Center analyseert de meldingen uit uw logbronnen, toetst ze aan actuele dreigingsinformatie en alarmeert u zodra er iets verdachts gebeurt. Waar nodig adviseren wij over tegenmaatregelen of voeren we binnen de beheerovereenkomst direct een wijziging door om een incident in te dammen. Daarnaast zoeken onze analisten actief naar verbanden tussen meldingen die los van elkaar onschuldig lijken. Dat sluit goed aan op de meldplicht uit de Cyberbeveiligingswet, want een incident dat u niet ziet, kunt u ook niet op tijd melden.

Techniek is overigens maar de helft van het verhaal. Veel incidenten beginnen bij een medewerker die op een verkeerde link klikt. Met trainingen in security awareness leren ambtenaren verdachte berichten herkennen, op kantoor en thuis.

Maatwerk voor omvangrijke overheidsnetwerken

Geen twee gemeenten zijn hetzelfde ingericht. De ene werkt met een eigen datacenter en tientallen buitenlocaties, de andere deelt haar ICT met buurgemeenten in een regionale werkorganisatie. Wij stemmen onze diensten af op uw netwerk, uw beveiligingseisen en de manier waarop uw organisatie werkt. Dat kan gaan om het ontwerp van een nieuw campusnetwerk, het vervangen van verouderde firewalls of het opdelen van een plat netwerk via netwerksegmentatie, zodat een besmette werkplek niet meteen de rest van de omgeving raakt.

Wat we ook vaak horen van klanten is dat ze een vast aanspreekpunt willen. Dat herkennen we. Veel van onze relaties lopen al jaren, en die continuïteit maakt het verschil wanneer er op een vrijdagmiddag iets misgaat. U belt dan iemand die uw netwerk kent en niet eerst een dossier hoeft op te vragen. Met SolidBE kunnen overheden rekenen op doorlopende ondersteuning, advies en verbetering van hun beveiliging.

Ervaring bij gemeenten en regionale ICT-diensten

Een kleine greep uit de overheidsorganisaties waarvoor wij werken: de gemeente Pijnacker-Nootdorp, de gemeente Woerden, RID Utrecht en de BUCH, de gezamenlijke werkorganisatie van de gemeenten Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo. Bij die laatste zie je goed hoe één netwerk de dienstverlening van vier zelfstandige gemeenten draagt, en waarom beschikbaarheid en beveiliging daar zwaar wegen.

Door met een ervaren partner te werken, versterkt een overheidsorganisatie haar digitale verdediging, houdt ze de publieke dienstverlening betrouwbaar en beschermt ze uiteindelijk de gegevens en veiligheid van haar inwoners. Twijfelt u of uw gemeente klaar is voor de eisen uit de Cyberbeveiligingswet, of wilt u gewoon eens sparren over uw netwerk? Bel ons op 088 88 99 000. Een eerste gesprek met een van onze engineers geeft vaak al snel duidelijkheid over waar de grootste risico’s zitten.