Minister Rianne Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een Kamerbrief gestuurd waarin zij de strategische afhankelijkheid van het Nederlandse onderwijs van niet-Europese techbedrijven aanpakt. De brief, mede ondertekend door staatssecretaris Judith Tielen, geeft invulling aan een eerdere toezegging uit februari 2026 en reageert op een motie van de Kamerleden Kathmann en Rooderkerk om de afhankelijkheid van big tech in kaart te brengen en terug te dringen.
Aanleiding is onder meer onderzoek van bureau Dialogic, dat in opdracht van het ministerie de strategische afhankelijkheden van niet-Europese techbedrijven in de onderwijs-, wetenschaps- en cultuursector heeft onderzocht. Volgens de minister kan deze afhankelijkheid publieke waarden zoals toegankelijkheid, gegevensbescherming en autonomie onder druk zetten. Instellingen ervaren daarbij vaak vendor lock-in doordat grote leveranciers geïntegreerde totaaloplossingen bieden, terwijl overstappen veel tijd en investering vraagt.
Het kabinet zet in op twee lijnen: het versterken van gezamenlijke regie, bijvoorbeeld via inkoopvoorwaarden en uniforme standaarden, en het vergroten van de ruimte voor alternatieven, onder meer via Europese samenwerking. Prioriteit ligt bij identiteits- en toegangsoplossingen zoals eduID en de Entreefederatie, gevolgd door dataopslag en -uitwisseling en het verantwoord gebruik van AI via voorzieningen als EduGenAI en de AI-hub van SURF en Npuls.
Voor het funderend onderwijs erkent de minister dat de opgave complexer ligt dan in het hoger onderwijs, omdat kleinere schoolbesturen minder ict-expertise en onderhandelingsmacht hebben. Dit najaar volgt daarom het Regieplan Digitalisering Funderend Onderwijs, waarin afspraken met leveranciers en concrete stappen richting alternatieven verder worden uitgewerkt. Op Europees niveau wil Nederland een leidende rol spelen binnen een nieuw Digitaal Infrastructuur Consortium voor digitale autonomie in het onderwijs, en sluit de aanpak aan bij het op 3 juni gepresenteerde Europese Tech Soevereiniteitspakket, met daarin de Cloud and AI Development Act en een Europese open-sourcestrategie.
De minister benadrukt dat het versterken van digitale autonomie een stapsgewijs traject is dat niet alleen technologisch, maar vooral ook organisatorisch van aard is. Over de bredere voortgang van de aanpak wordt de Kamer in de eerste helft van 2027 opnieuw geïnformeerd.
Check de kamerstukken voor specifieke info https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2026Z15674&did=2026D35088
